على زمانى قمشه اى

90

هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )

رصد اصفهانى نوشته است كتاب سوم او « الانواء » است كه ابو حيان توحيدى در مورد آن گفته است اين كتاب دلالت بر آن مىكند كه مؤلف آن بهره بسيارى از علم نجوم و اطلاعى از اسرار فلك داشته است . « 1 » از ديگر كتاب‌هاى او « كتاب الجبر و المقابله » و كتاب « فى حساب الخطائين » و « كتاب القبلة و الزّوال » و « كتاب البحث فى حساب الهند » و « كتاب الجمع و التفريق » و « كتاب نوادر الجبر » و بسيار كتب ديگر در شعر و شعراء ، اخبار ، منطق ، گياه‌شناسى ، فلسفه ، ارجوزه طب و . . . . « 2 » ابو سعيد جرجانى ( سدهء 3 ) محمد بن على ضرير ( زنده در قرن 3 ه ) رياضىدان و ستاره‌شناس ايرانى از سرگذشت او اطلاعى در دست نيست ، زوتر به پيروى از فلوگل و سارتن او را شاگرد ابن اعرابى ( 231 ق / 845 م ) دانسته‌اند . آثار : از جرجانى دو اثر باقى مانده است : 1 . مسائل هندسيه ، نسخه‌اى از اين اثر كه در 1153 ق / 1740 م كتابت شده در قاهره موجود است ، جرجانى براى اثبات يك قضيّه مشهور هندسى كه بر پايهء آن اگر از وسط كمانى از دايره عمودى بر خط شكسته A , B , C محاط در آن كمان فرود آيد ، آن خط شكسته را به دو قسمت مساوى تقسيم مىكند دو برهان آورده است . ابو ريحان بيرونى اين دو برهان را ضمن 22 برهان از رياضىدانان يونانى و

--> ( 1 ) . فلاسفه شيعه ، عصبان ص 67 . ( 2 ) . لغت‌نامه دهخدا ، ابو حنيفه دينورى .